Ouderdomsvlekken: oorzaken, soorten en verwijderen

Ouderdomsvlekken zijn kleine, verkleurde plekjes op de huid, ook wel bekend als hyperpigmentatie. Ze verschijnen meestal op zones die veel aan de zon zijn blootgesteld, zoals het gezicht, de handen en de benen.

Hoewel deze bruine vlekjes meestal ontstaan bij mensen boven de 40, kunnen ze in sommige gevallen al op jongere leeftijd zichtbaar worden.

Hyperpigmentatie ontstaat door een overproductie van melanine, het natuurlijke pigment dat onze huid kleur geeft. Wanneer dit proces verstoord raakt, ontstaan er donkere vlekken en een ongelijkmatige teint.

Hoewel dit proces bij elk huidtype voorkomt, is hyperpigmentatie vaak duidelijker zichtbaar bij mensen met een donkerdere huidskleur. Hyperpigmentatie komt zowel bij mannen als bij vrouwen voor.

De belangrijkste oorzaak van ouderdomsvlekken is langdurige blootstelling aan UV-straling. Naast zonlicht spelen echter ook erfelijke aanleg, leeftijd, hormonale schommelingen en huidbeschadigingen (zoals ontstekingen of littekens) een rol.

Hyperpigmentatie kan verschillende aandoeningen met zich meebrengen, waarvan ouderdomsvlekken er één is.

Melanine beschermt onze huid door UV-straling te absorberen. Bij een normale blootstelling resulteert dit in een egale bruine kleur. Echter, bij overmatige blootstelling raken de melanocyten (de pigmentproducerende cellen in de opperhuid) overactief.

• Tyrosinase: Dit is het enzym dat cruciaal is voor de aanmaak van melanine. Wanneer dit enzym niet wordt geremd, ontstaan er ophopingen van pigment.
• Huidveroudering: Naarmate we ouder worden, neemt het aantal melanocyten af, maar de resterende cellen worden groter en hun activiteit wordt minder gecontroleerd. Dit verklaart waarom ouderdomsvlekken na het 40ste levensjaar vaker en duidelijker verschijnen.

Ouderdomsvlekken worden medisch ook wel lentigo senilis of lentigo solaris genoemd.

• Locaties: Je vindt ze vooral op de rug van de handen, het gezicht, het decolleté, de onderarmen en de schouders.
• Uiterlijk: Het zijn vlakke, kleine vlekjes die variëren in kleur van lichtbruin tot zwart.
• Symptomen: In de regel geven ze geen klachten. Soms kunnen ze gepaard gaan met lichte jeuk of irritatie, maar dit is zeldzaam.

Let op: Een andere vorm van hyperpigmentatie is het 'zwangerschapsmasker' (melasma), dat wordt getriggerd door hormonale veranderingen in combinatie met zonlicht.

In de meeste gevallen zijn pigmentvlekken onschadelijk. Toch is het belangrijk om alert te blijven, omdat sommige vlekken kunnen lijken op een melanoom (huidkanker).

Raadpleeg direct een dermatoloog als een vlek:

1. Verandert van vorm of grootte.
2. Verandert van kleur (bijvoorbeeld meerdere kleuren binnen één vlek).
3. Begint te jeuken, te bloeden of een korstje vormt.
4. Er anders uitziet dan de rest van je vlekjes.

Dermatologen maken onderscheid tussen twee benaderingen: het verwijderen van bestaande vlekken en het reguleren van de pigmentproductie.

Deze methoden zijn effectief, maar kunnen kostbaar zijn en bijwerkingen hebben zoals irritatie of post-inflammatoire hyperpigmentatie (nieuwe vlekjes door de behandeling zelf).

• Chemische peelings (o.a. AHA): Een zure oplossing (zoals glycolzuur) verwijdert de bovenste huidlaag, waarna een nieuwe, egaler gepigmenteerde huid tevoorschijn komt.
• Laser- en IPL-therapie: Hierbij worden pigmentophopingen aangepakt met sterke lichtflitsen. Afhankelijk van de diepte van de vlek kan dit op de opperhuid of in diepere huidlagen werken.

Er zijn diverse ingrediënten die de aanmaak van pigment vertragen of bestaande vlekjes oplichten:

• Thiamidol: (Vaak gebruikt in Eucerin Anti-Pigment) Een zeer effectief ingrediënt dat tyrosinase remt bij de bron.
• Vitamine C-derivaten: Werken oplichtend en fungeren als antioxidant.
• Glycolzuur: Helpt bij de celvernieuwing en exfolieert de huid.
• Retinoïden (Vitamine A): Effectief, maar kunnen de huid gevoelig maken voor de zon. Niet geschikt tijdens zwangerschap.
• Arbutine & Kojiczuur: Natuurlijke alternatieven voor bleekmiddelen, hoewel de effectiviteit en veiligheid per land verschillend beoordeeld worden.

Preventie is de belangrijkste stap in het behouden van een egale huid.

• Consistente zonbescherming: Gebruik dagelijks een SPF van minimaal 30, ook op bewolkte dagen. Producten zoals de Eucerin Anti-Pigment Dagcrème SPF 30 of Sun Pigment Control SPF 50+ zijn specifiek ontwikkeld om pigmentvlekken te voorkomen en te verminderen.
• Huidverzorging voor de rijpere huid: Voor de rijpere huid zijn er producten die zonbescherming combineren met anti-aging eigenschappen, zoals de Hyaluron-Filler + Elasticity lijn, die zowel rimpels aanpakt als de elasticiteit verbetert.

Twijfel je over een vlekje of wil je een gericht behandelplan? Neem dan altijd contact op met een dermatoloog of apotheker voor professioneel advies.